De guppy – meer dan een beginnersvis
- Bas van Dooren
- 1 mei
- 5 minuten om te lezen
De guppy is misschien wel één van de bekendste aquariumvissen die er is. En eerlijk is eerlijk: dat imago van “makkelijke beginnersvis” heeft hij niet voor niets. Guppen zijn sterk, kleurrijk, actief en ze doen meestal niet moeilijk over voer. Maar juist omdat ze zo makkelijk lijken, worden ze ook vaak onderschat.
Want een guppy houden is niet zo ingewikkeld. Een guppy goed houden, met gezonde dieren, sterke jongen en mooie kleuren? Daar komt toch iets meer bij kijken.
Waarom guppen zo makkelijk kweken
Guppen zijn (ei)levendbarende vissen. Dat betekent dat ze geen eitjes leggen zoals veel andere aquariumvissen, maar direct levende jongen krijgen. Een vrouwtje kan na één paring meerdere keren jongen werpen, omdat ze sperma kan opslaan. Daardoor kan het zomaar gebeuren dat je een vrouwtje koopt en een paar weken later ineens kleine guppy’s tussen de planten ziet zwemmen.
Dat is leuk, maar ook meteen een valkuil.
Een gezond guppyvrouwtje kan ongeveer elke vier weken jongen krijgen. Afhankelijk van haar grootte, leeftijd en conditie kan dat gaan om een klein nestje van tien jongen, maar bij volwassen dieren ook veel meer. In een goed beplant aquarium overleven er vaak vanzelf een aantal, zeker als er fijne planten, mos of drijfplanten aanwezig zijn waar de jongen tussen kunnen schuilen.
Guppen kweken dus makkelijk, maar dat betekent niet dat elke kweek automatisch goed is. Als je gewoon alles door elkaar laat zwemmen, heb je al snel een bak vol jonge vissen waarvan je niet goed weet welke ouders ze hebben. Dat is voor een gezellig gezelschapsaquarium niet meteen een ramp, maar als je mooie, sterke guppen wilt kweken, moet je iets bewuster te werk gaan.
Mannen, vrouwen en rust in de bak
Bij guppen zijn de mannen meestal kleiner, feller gekleurd en hebben ze grotere, sierlijke staarten. Vrouwen zijn groter, wat rustiger van kleur en duidelijk voller gebouwd. De mannetjes zijn prachtig, maar ook behoorlijk fanatiek (zie afbeelding 1). Ze blijven achter de vrouwtjes aan zwemmen om te paren.
Daarom is de verhouding belangrijk. Zet liever niet één vrouwtje bij meerdere mannen, want dan krijgt ze nauwelijks rust. Een betere basis is bijvoorbeeld één man op twee of drie vrouwen. Dan wordt de aandacht verdeeld en blijven de vrouwtjes meestal fitter.
In een winkel zie je vaak vooral de mooiste mannen, omdat die het meeste opvallen. Toch zijn gezonde vrouwtjes minstens zo belangrijk, zeker als je wilt kweken. Een mooie lijn begint niet alleen bij kleur, maar vooral bij sterke dieren die goed eten, actief zijn en geen kromme ruggen, ingevallen buiken of beschadigde vinnen hebben.
Endlers en gewone guppen: wat is het verschil?
Endlers lijken op guppen en worden ook vaak samen met guppen genoemd. Ze zijn nauw verwant en kunnen zelfs met elkaar kruisen. Toch zijn het niet precies dezelfde vissen.
De gewone guppy, Poecilia reticulata, is de soort die je het vaakst in winkels tegenkomt. Die bestaat in allerlei kweekvormen: grote staarten, felle kleuren, sluiervormen, snakeskin, tuxedo, cobra, noem maar op. Door jarenlang gericht kweken zijn er enorm veel varianten ontstaan.
De Endler, meestal verkocht als Poecilia wingei, blijft vaak wat kleiner en heeft een andere uitstraling. Mannetjes zijn meestal compacter, heel actief en vaak opvallend fel getekend met patronen in oranje, groen, zwart en blauw. Ze hebben meestal minder overdreven grote staarten dan veel showguppen. Daardoor ogen ze wat natuurlijker en zijn ze vaak ook wat vlotter in gedrag.
Het lastige is dat er in de handel ook veel kruisingen rondzwemmen. Die worden dan verkocht als Endler, Endler guppy of hybride guppy. Dat hoeft voor een gezelschapsaquarium geen probleem te zijn, maar voor serieuze kweek is het wel belangrijk. Wil je zuivere Endlers houden, zet ze dan niet samen met gewone guppen.
Guppen en inteelt: wanneer wordt het een probleem?
Omdat guppen zo snel kweken, kun je in korte tijd meerdere generaties krijgen. Dat is leuk, maar het betekent ook dat inteelt snel kan ontstaan als je steeds met dezelfde kleine groep doorgaat. Broers paren met zussen, vaders met dochters, en voor je het weet wordt de lijn zwakker.
Inteelt merk je niet altijd meteen. Soms blijven de kleuren mooi, maar zie je op termijn wel meer problemen: kleinere jongen, kromme ruggen, slechte groei, minder vruchtbare dieren of guppen die sneller ziek worden. Vooral bij sterk doorgekweekte sierguppen kan dat een risico zijn.
Dat betekent niet dat je nooit binnen een lijn mag kweken. Veel kweeklijnen bestaan juist door selectie. Maar dan moet je goed opletten welke dieren je gebruikt en welke je beter niet verder laat kweken. Zwakke, kromme of slecht groeiende dieren horen niet in je kweekgroep.
Een simpele manier om problemen te beperken is werken met meerdere groepjes. Houd bijvoorbeeld één mooie man apart met een paar goede vrouwen, en bewaar van de jongen alleen de sterkste dieren. Na een paar generaties kun je nieuw bloed toevoegen van een betrouwbare bron. Niet zomaar “een willekeurige guppy erbij”, maar een gezond dier dat past bij wat je wilt kweken.
Niet elke jonge guppy hoeft door te kweken
Dit is misschien het minst gezellige deel van guppen kweken, maar wel belangrijk: niet elk jong is geschikt om mee verder te kweken. Bij guppen krijg je vaak veel jongen, en daar zitten altijd verschillen tussen. Sommige groeien sneller, sommige kleuren mooier uit, sommige blijven achter.
Als je alles houdt en alles laat doorkweken, selecteer je eigenlijk nergens op. Dan krijg je vanzelf een rommelige groep waarin kwaliteit achteruit kan gaan. Wil je gezonde dieren houden, dan moet je durven kiezen.
Let bij jonge guppen vooral op:
rechte rug, goede groei en actief gedrag;
volle buik zonder mager of ingevallen uiterlijk;
mooie vinnen zonder vergroeiingen;
sterke kleuren en bouw die passen bij de lijn die je wilt houden.
De beste dieren kun je gebruiken voor de volgende generatie. De rest kan prima als leuke gezelschapsvis geplaatst worden, zolang ze gezond zijn. Maar gebruik zwakkere dieren niet om mee verder te kweken.
Wat hebben guppen nodig?
Guppen houden van schoon, zuurstofrijk water en doen het vaak goed in wat harder water. In veel Nederlandse kraanwatergebieden past dat prima. Ze kunnen best tegen een stootje, maar ze zijn niet gemaakt om in slechte omstandigheden eindeloos door te gaan. Te kleine bakken, te veel vissen, te weinig waterwissels en constant zwangere vrouwtjes zorgen uiteindelijk voor problemen.
Een aquarium met voldoende zwemruimte, planten en rustige medebewoners werkt het beste. Fijne planten zoals hoornblad, guppygras, javamos of drijfplanten geven jonge visjes schuilplekken. Volwassen guppen eten hun jongen niet altijd actief op, maar als een jong voor hun bek zwemt, wordt er meestal niet lang nagedacht. Een alternatief hiervoor kan een kweekbakje zijn. Hierin kun je het hoogzwangere vrouwtje voor een paar dagen in plaatsen totdat ze is bevallen. Hoe korter ze in het bakje zit hoe beter, aangezien het hele proces al stressvol genoeg is.
Qua voer zijn guppen makkelijk, maar afwisseling helpt enorm. Een goed droogvoer als basis is prima, aangevuld met bijvoorbeeld diepvriesvoer , fijn levend voer of plantaardige voeding. Vooral kweekvrouwtjes hebben goede voeding nodig, omdat ze veel energie kwijt zijn aan het dragen en werpen van jongen.
Guppen zijn makkelijk, maar niet simpel
De guppy is dus terecht populair. Het is een levendige vis, mooi om te zien en leuk om mee te beginnen. Je ziet snel gedrag, kleur en zelfs voortplanting in je aquarium. Dat maakt hem ideaal voor mensen die meer willen leren over vissen houden.
Maar “makkelijk” betekent niet dat je er maar wat mee moet doen. Juist omdat guppen zo snel kweken, is het slim om vooraf na te denken. Wil je gewoon een vrolijke groep in je aquarium? Kies dan gezonde dieren, houd genoeg vrouwen per man en voorkom dat je bak overvol raakt. Wil je echt kweken? Werk dan met selectie, houd lijnen gescheiden en voorkom dat zwakke dieren telkens verder worden doorgekweekt.
Dan is de guppy geen simpel beginnersvisje, maar eigenlijk een perfecte vis om beter te leren kijken. Naar gezondheid, gedrag, erfelijkheid en verzorging. En precies dat maakt hem veel interessanter dan zijn imago doet vermoeden.
Opmerkingen